Theo giới quan sát, vụ việc của cựu Đại biểu Quốc hội Nguyễn Sỹ Cương thoát trách nhiệm hình sự trong vụ tai nạn giao thông chết người ở Hà Nội cuối tháng 5/2025, lẽ ra chỉ là một vụ án hình sự khép lại trong hồ sơ của cơ quan Công An nếu không có những diễn biến lạ lùng kéo dài sau đó hơn 14 tháng.
Khi đồng loạt Reuters, AFP, The New York Times… cùng nhiều hãng tin quốc tế khác cùng lúc đưa vụ việc này lên bản tin quốc tế hàng đầu, câu chuyện đã chính thức vượt xa giới hạn của một vụ án thông thường.
Sự xuất hiện của các hãng thông tấn quốc tế trở thành một lăng kính phóng đại biến một vụ tai nạn thành bức tranh niềm tin xã hội và cách vận hành của hệ thống pháp luật ở Việt Nam đối với sự thật và công lý.
Điều đáng chú ý, là các hãng thông tấn không đóng vai trò là tòa án để phán xét ông Cương có tội hay kết luận quyết định miễn trách nhiệm hình sự của nhà chức trách là sai hay đúng. Song họ đã ghi nhận và phơi bày khoảng cách giữa vấn đề pháp lý và phản ứng thực tế đầy bức bối từ cộng đồng xã hội Việt Nam.
Theo Reuters, khi cất công kiểm chứng các đoạn video ghi lại cảnh lực lượng chức năng ở Hà Nội ngăn cản những người trẻ đặt hoa tại hiện trường, hay việc các sĩ quan công an mặc thường phục bám theo các phóng viên nước ngoài đã cho thấy, mức độ nghiêm trọng của vụ việc.
Thì bản chất câu chuyện đã chuyển dịch từ những lời đồn thổi vô căn cứ trên mạng xã hội sang những đánh giá trực tiếp thực tế đầy sức thuyết phục cho cộng đồng quốc tế.
Vẫn theo Reuters, sự im lặng kéo dài ban đầu, kết hợp với vị thế chính trị đặc biệt của ông Cương – là người gây tai nạn, đã tạo ra một khoảng trống thông tin lớn mà không một lời cảnh báo nào về thế lực thù địch của nhà nước Việt Nam có thể lấp hết.
Nhìn nhận vấn đề này từ giới trẻ Gen Z hay những phân tích nhằm ổn định trật tự xã hội, nhà nước Việt Nam thường vội vã gán nhãn sự bất mãn là do bị lợi dụng hoặc được kích động bởi các phần tử phản động.
Tuy nhiên, lập luận vừa kể đã bỏ qua một tiền đề cốt lõi mang tính tự nhiên rằng sự hoài nghi không bao giờ tự sinh ra trong một môi trường xã hội minh bạch. Khi thông tin nhỏ giọt và các biện pháp kiểm soát của chính quyền lộ rõ sự lo lắng, mạng xã hội tự khắc trở thành tòa án thay thế.
Câu hỏi cốt lõi mà công chúng và cả báo chí quốc tế đặt ra không nằm ở việc ông Cương có thực sự đúng luật khi được gia đình nạn nhân bãi nại hay không? Mà là liệu một công dân bình thường có nhận được sự khoan hồng tương tự nếu gây ra tai nạn giao thông gây hậu quả chết người như thế hay không?
Sự im lặng của chính quyền trước đòi hỏi về sự bình đẳng trước pháp luật chính là thứ nuôi dưỡng những ấm ức trong xã hội bùng nổ mà chắc chắn không một mệnh lệnh hành chính nào từ nhà nước có thể dập tắt.
Việc truyền thông quốc tế so sánh hàng loạt sự kiện từ vị thế của lãnh đạo, tai nạn chết người, hay các tình tiết giảm nhẹ…, cho đến làn sóng phản ứng dữ dội của giới trẻ và những cảnh báo chính trị mà bất kỳ chính quyền nào cũng phải suy ngẫm.
Họ không cần phải định hướng dư luận bởi chính sự bất bình đẳng trong cách xử lý và các vòng vây an ninh xung quanh “gốc cây công lý” số 55 trên đường Nguyễn Huy Tự đã tự nói lên tất cả.
Khi một bó hoa tưởng niệm bên lề đường giữa thủ đô Hà Nội có thể trở thành chủ đề trên các bản tin toàn cầu, thì vấn đề không còn đơn thuần là chuyện an ninh nội bộ, mà là bài kiểm tra về uy tín của Việt Nam trước quốc tế.
Theo giới phân tích, muốn triệt tiêu hoàn toàn khoảng trống để “kẻ xấu” không thể lợi dụng, giải pháp chưa bao giờ là việc siết chặt kiểm soát thông tin hay dán nhãn “phản động”, mà là công lý phải thuộc về mọi người một cách bình đẳng.
Trà My – Thoibao.de
