Một lần nữa, dư luận xã hội cả nước lại sôi động về kết quả kỳ thi lại tại Trường Trung học Phổ thông Chuyên Tuyên Quang, nơi sự chênh lệch điểm số giữa hai lần tổ chức thi đã phơi bày trần trụi những góc khuất nhức nhối của vấn đề gian lận trong thi cử.
Theo báo Tuổi Trẻ, trong lần thi lại với 326 thí sinh tham dự, không có lấy một điểm 10 ở bất kỳ môn thi nào, riêng môn toán chỉ có duy nhất một điểm 9,5 trong khi có tới 58 thí sinh đạt dưới mức trung bình. Đáng chú ý, kết quả thi lại lần 2 đã kéo điểm trung bình môn toán xuống chỉ còn 6,24, thấp hơn lần thi đầu tới 3,34 điểm.
Những kết quả vừa kể đã cho thấy sự tương phản hoàn toàn khi so với lần thi đầu tiên, khi 328 thí sinh có tới 147 em đạt điểm 10 tuyệt đối, 229 em từ điểm 9 trở lên, hoàn toàn không có bài thi nào dưới 6 điểm, và điểm trung bình khi ấy lên tới 9,58.
Dù rằng, theo giới chuyên gia giáo dục, hai kỳ thi sử dụng hai đề khác nhau và không thể lấy sự chênh lệch đó để kết luận, nhưng khi những kết quả phi lý ấy qua việc đã khởi tố vụ án, thì sự bất thường không thể ngụy biện.
Vấn đề cốt lõi là, vì sao một kết quả đến mức phi lý như vậy lại có thể lọt qua toàn bộ hệ thống kiểm tra, giám sát của ngành Giáo dục mà không hề bị tuýt còi ngay từ ban đầu?
Một nền giáo dục nghiêm túc và lành mạnh trước hết phải biết nghi ngờ những biểu hiện “phi thường” đi ngược lại quy luật tự nhiên khi xét đến năng lực học tập.
Nhưng tại Tuyên Quang, dường như thành tích đã được đặt lên hàng đầu vì lợi ích của các quan chức lãnh đạo có con em tham gia kỳ thi này, còn câu hỏi về tính trung thực thì chỉ được đặt ra khi mọi chuyện đã đổ bể.
Nhưng cay đắng nhất chính là những những học sinh yếu thế, họ hoàn toàn vô can trước sự nhúng tay của người lớn, song họ lại phải gánh chịu trọn vẹn hậu quả khi bị thi lại, và hứng chịu những ánh mắt hoài nghi của xã hội.
Việc tổ chức thi lại ở Tuyên Quang dẫu là giải pháp cấp bách để vớt vát lại trật tự mang tính hình thức, nó chỉ tốn kém thời gian, tiền bạc, công sức và làm tổn thương thêm lòng tin của toàn xã hội.
Khi niềm tin vào sự công bằng đã bị vấy bẩn, việc ép các em thi lại trong một hệ thống rệu rã vì căn bệnh thành tích chẳng khác nào việc dùng thuốc đỏ để chữa bệnh ung thư.
Xử lý hình sự một vài cá nhân vi phạm là điều tất yếu, nhưng hoàn toàn chưa đủ nếu không mổ xẻ tận gốc nguyên nhân của vấn đề: Vì sao cơ chế quản lý lại tê liệt trước những bảng điểm phi lý ấy?
Phải chăng hệ thống chính trị tại Việt Nam đang ngầm dung túng cho cái gọi là thành tích thi đua của các tỉnh để rồi đẩy trách nhiệm gánh chịu lên vai thế hệ trẻ?
Nhìn rộng ra, vụ việc tại Trường Trung học Phổ thông Chuyên Tuyên Quang, là một tấm gương phản chiếu sự bất ổn mang tính hệ thống, nơi mà sự trung thực đang bị xem nhẹ hơn những toan tính của giới chức lãnh đạo địa phương.
Nếu không có một cuộc đại phẫu dũng cảm để trả lại sự minh bạch, thì thực chất thì những kỳ thi sẽ mãi chỉ là những màn kịch tốn kém. Nơi nhưng lãnh đạo địa phương làm đạo diễn, còn các học sinh phải trả giá bằng cả tương lai của mình.
Bài học từ Tuyên Quang đang gióng lên hồi chuông báo động về sự xói mòn đạo đức trong ngành giáo dục, đòi hỏi ban lãnh đạo Việt Nam một thái độ nghiêm túc, không né tránh để lập lại kỷ cương.
Công luận cho rằng, kết quả điểm thi lại ở Tuyên Quang cũng cho thấy, ở các kỳ thi đã qua, khi không có chó làm giám thị mà chỉ có người coi thi, thì tỉnh nào, địa phương nào cũng có sai phạm ở mức độ giống nhau.
Nếu không giữ được sự trung thực trong thi cử cho thế hệ trẻ, Việt Nam sẽ mất đi tất cả nền tảng cho sự phát triển bền vững của đất nước.
Trà My – Thoibao.de
