Tết chưa kịp về, nhưng không khí đã nặng nề như có lệnh giới nghiêm không lời. Ra đường không thấy mai đào rực rỡ, chỉ thấy áo xanh, áo vàng dày đặc. Không khí xuân bị che lấp bởi ánh mắt dò xét và cảm giác bị theo dõi. Không cần tuyên bố chính thức, ai cũng hiểu mình đang sống trong một xã hội vận hành bằng kiểm soát.
Đi đâu cũng gặp “anh”. Đầu hẻm, cuối đường, trước cổng nhà, ngoài đời lẫn trên mạng. Không xe cà tàng thì mô tô gắn còi hú. Sự hiện diện ấy không tạo cảm giác an toàn, mà như một lời nhắc nhở thường trực: bạn đang bị nhìn.
Già trẻ không quan trọng. Bán vé số, xe ôm, công nhân, sinh viên — ai cũng có thể thành “đối tượng”. Chỉ cần một lỗi nhỏ, một lời nói lệch tông, một ánh nhìn không đúng lúc, là đủ để bị gọi lại “làm việc”. Luật không cần rõ ràng, chỉ cần nỗi sợ đủ lớn.
Hệ thống không cần bắt tất cả. Nó chỉ cần xuất hiện đủ nhiều để người dân tự kiểm duyệt. Khi nỗi sợ ăn sâu, trật tự được duy trì bằng tâm lý, không cần bạo lực công khai.
Tết trong bối cảnh ấy không còn là sum họp, mà là mùa “nộp phí yên thân”. Phí để được làm ngơ, để không bị gọi tên. Nguy hiểm nhất không phải những bóng áo ngoài đường, mà là khi chúng đã ở trong đầu người dân — khiến người ta tự cúi đầu, tự im lặng.
Tết đến. Người ta nói nhiều về vui xuân, hạnh phúc. Còn xã hội này, dường như đang mua sự im lặng bằng nỗi sợ âm thầm.
Linh Linh
