Tết Mậu Thân năm 1968, giữa không khí đón năm mới, một lệnh đình chiến 48 giờ được cho là đã được thỏa thuận giữa chính quyền Sài Gòn và phía Hà Nội. Chính quyền Việt Nam Cộng hòa cho nhiều binh sĩ nghỉ phép về nhà ăn Tết. Nhưng rạng sáng 31/1/1968, tức mùng Một Tết, các lực lượng cộng sản bất ngờ mở cuộc tấn công vào Sài Gòn và nhiều đô thị miền Nam. Nếu nhìn từ góc độ châm biếm lịch sử, đây là một nghịch cảnh cay đắng: khi một bên chuẩn bị đón Tết theo kỳ vọng ngừng bắn, bên kia lại đặt cược vào yếu tố bất ngờ trên chiến trường.
Kế hoạch của Hà Nội hướng tới các đô thị, căn cứ quân sự và mục tiêu trọng yếu, đồng thời kỳ vọng thúc đẩy một cuộc nổi dậy rộng khắp trong dân chúng miền Nam. Một tài liệu được cho là thu giữ tại Tây Ninh cũng đề cập đến những mục tiêu này. Tuy nhiên, kỳ vọng về một cuộc nổi dậy đồng loạt đã không đạt được như mong muốn. Đòn tấn công tạo ra cú sốc lớn, nhưng bất ngờ quân sự không đồng nghĩa với việc mọi mục tiêu chính trị và chiến lược đều thành công.
Khi giao tranh lắng xuống, nhiều chiến binh Quân Giải phóng thiệt mạng tại các nhà máy, doanh trại, đường phố và khu dân cư quanh Sài Gòn. Những tổn thất ấy là mặt trái khốc liệt của một chiến dịch đặt cược vào thời cơ và sức bật của quần chúng. Lịch sử có thể tranh luận về hiệu quả quân sự, tác động chính trị hay ý nghĩa chiến lược của Tết Mậu Thân, nhưng không thể biến những người đã chết thành chi tiết phụ trong một câu chuyện thắng thua. Và nghịch lý lớn nhất của cuộc chiến là những lời hứa, toan tính và kỳ vọng của các bên cuối cùng đều phải trả giá trên chính mảnh đất có người dân đang mong một cái Tết bình yên.
https://www.facebook.com/share/p/1Ei21Sg5Fu/
