Quốc hội đặt ra nguyên tắc rất rõ: khi đã xác định có dấu hiệu tội phạm thì phải khởi tố để điều tra theo quy định pháp luật. Nghe thì quá thẳng: không ngoại lệ, không phân biệt người đó là ai. Nhưng chính một nguyên tắc càng mạnh lại càng khiến dư luận muốn biết: khi áp dụng vào một vụ việc cụ thể, tiêu chuẩn ấy có được thực hiện nhất quán hay không?
Vụ việc liên quan đến Nguyễn Sỹ Cương đang trở thành tâm điểm của những câu hỏi như vậy. Những thông tin đã được cơ quan chức năng công bố về vụ tai nạn khiến một nữ sinh tử vong cần được đối chiếu với toàn bộ hồ sơ, chứng cứ và căn cứ pháp luật liên quan. Nếu kết luận cuối cùng là không khởi tố, điều công chúng cần không phải những khẩu hiệu chung chung, mà là một lời giải thích đủ rõ: căn cứ nào dẫn đến quyết định đó, và tiêu chí ấy có được áp dụng giống nhau cho mọi công dân?
Bởi công bằng không chỉ nằm ở việc pháp luật được viết thế nào, mà còn nằm ở cách pháp luật được áp dụng. Nếu nguyên tắc là “không ngoại lệ”, thì càng cần minh bạch trong những trường hợp gây tranh luận. Không ai nên bị kết tội chỉ bởi sức ép dư luận, nhưng cũng không ai nên được hưởng sự nghi ngờ ít hơn người khác chỉ vì vị trí hay quan hệ. Một nền pháp luật công bằng phải khiến người dân tin rằng trước pháp luật, cái tên đứng sau vụ việc không quan trọng bằng sự thật.








