Sau cuộc bầu cử ngày 15/3, Quốc hội khóa 16 dự kiến họp kỳ đầu tiên vào ngày 6/4. Trên chương trình nghị sự là một loạt quyết định quan trọng: bầu Chủ tịch nước, phê chuẩn Thủ tướng, cùng các vị trí lãnh đạo chủ chốt của bộ máy nhà nước cho nhiệm kỳ mới.
Theo luật, đây là quyền của Quốc hội. Các đại biểu sẽ bỏ phiếu bầu Chủ tịch nước, sau đó người đứng đầu nhà nước sẽ đề cử Thủ tướng. Khi Thủ tướng được phê chuẩn, danh sách các Phó Thủ tướng và bộ trưởng tiếp tục được trình để Quốc hội thông qua. Nhìn trên giấy tờ, quy trình này mang đầy đủ các bước của một hệ thống nghị viện: đề cử, thảo luận, rồi bỏ phiếu.
Nhưng phía sau các bước thủ tục ấy lại tồn tại một thực tế quen thuộc.
Các vị trí chủ chốt thường đã được sắp xếp từ trước trong nội bộ Đảng, cụ thể là tại Bộ Chính trị. Nhà quan sát chính trị lâu năm Carl Thayer từng nhận định rằng việc quyết định ai sẽ giữ cương vị Chủ tịch nước hay Thủ tướng thực chất nằm trong thẩm quyền của cơ quan này.
Theo ông, Chủ tịch Quốc hội sẽ tiến hành quy trình nhân sự để Quốc hội bầu Chủ tịch nước. Sau đó, Chủ tịch nước đề cử Thủ tướng, và khi Thủ tướng được phê chuẩn, người đứng đầu Chính phủ tiếp tục trình danh sách nội các để Quốc hội bỏ phiếu thông qua.
Chuỗi bước ấy nghe có vẻ như một quá trình lựa chọn nhiều tầng nấc. Nhưng với nhiều người theo dõi chính trị Việt Nam, nó giống một kịch bản đã viết sẵn: mỗi nhân vật bước lên sân khấu đúng lúc, nói đúng vai và nhận đúng số phiếu.
Vì thế, khi kỳ họp đầu tiên của Quốc hội khóa mới bắt đầu, câu hỏi không chỉ là ai sẽ trở thành Chủ tịch nước hay Thủ tướng, mà còn là: cuộc bỏ phiếu ấy thực sự quyết định điều gì?
https://www.facebook.com/share/p/1TW4FFA2ht/
