Trước ngày chuyến công du Hoa kỳ của Tổng Bí thư Tô Lâm kết thúc, một cú sốc pháp lý vừa giáng xuống và làm đảo lộn toàn bộ tính toán của chuyến đi. Tối cao Pháp viện Mỹ ra phán quyết tuyên bố các chính sách thuế quan diện rộng của Tổng thống Donald Trump là bất hợp pháp.
Đây không chỉ là một cơn địa chấn tại Washington, mà còn dội một gáo nước lạnh vào những tính toán chiến lược của ban lãnh đạo Hà Nội cho chuyến đi đầy tốn kém.
Câu hỏi lớn nhất đang được giới quan sát đặt ra lúc này, đó là: Liệu nỗ lực của ông Tô Lâm và phái đoàn lãnh đạo cấp cao hùng hậu đến Mỹ để tham gia “Hội đồng Hòa bình Gaza” có trở thành một chuyến đi “trắng tay” đầy lãng phí hay không?
Chiêu bài tham gia sáng kiến hòa bình cho Gaza của ông Donald Trump được đánh giá là tấm vé “vô cùng đắt đỏ“ để Hà Nội có được cơ hội mặc cả trực tiếp về mức thuế 40% với hàng của Trung quốc “đội lốt” Việt nam đang đe dọa sinh mệnh kinh tế xuất khẩu.
Theo giới quan sát quốc tế, để có được chuyến đi này, Việt Nam không chỉ phải huy động một bộ máy và còn tiêu tốn nhiều triệu USD chi phí hậu cần, vận động hành lang và các cam kết đầu tư đi kèm.
Tuy nhiên, khi Tòa tối cao Mỹ phán quyết rằng Tổng thống không có quyền áp thuế vô tội vạ dù chỉ là một cent và còn buộc chính phủ Mỹ phải hoàn trả 175 tỷ USD cho các doanh nghiệp.
Thì ngay lập tức “thanh gươm Damocles” mà ông Tô Lâm định mang sang Mỹ để hóa giải mọi vấn đề về thực chất đã bị tước bỏ bởi chính hệ thống tư pháp Hoa Kỳ.
Theo giới phân tích chính trị độc lập, đây là một minh chứng cho sự thiếu hụt tầm nhìn dài hạn và lỗ hổng trong khâu dự báo chính sách của nhà nước Việt Nam.
Nếu các nhà hoạch định chiến lược tại Ba Đình có sự hiểu biết sâu sắc về cơ chế kiểm soát và đối trọng của thể chế chính trị Hoa Kỳ, thì họ đã có thể tiên liệu rằng những chính sách mang tính “bạt mạng” của ông Trump sớm muộn cũng sẽ vấp phải rào cản pháp lý.
Việc dồn toàn bộ nguồn lực quốc gia và uy tín của người đứng đầu Đảng – tức Tổng Bí thư Tô Lâm vào một chuyến đi mang tính “cấp cứu” đã cho thấy một sự lúng túng, thậm chí là thiếu tầm nhìn xa trong quản trị vĩ mô. Hệ quả là, thế đứng của ông Tô Lâm đã bị thay đổi 180 độ.
Phán quyết kể trên của Tối cao Pháp viện Mỹ đã làm thay việc cho Hà Nội một cách miễn phí, khiến những nỗ lực nhằm “mặc cả” đầy tốn kém tại Washington của Ban lãnh đạo Việt nam trở nên thừa thãi.
Một câu hỏi được đặt ra: Nếu có “tầm nhìn xa, trông rộng” biết trước chính sách của Donald Trump sẽ bị vô hiệu hóa, liệu Việt Nam có cần phải chi hàng triệu USD tiền thuế của dân cho một chuyến đi mang tính trình diễn và tâng bốc như thế?
Hơn thế nữa, việc ông Trump lập tức phản đòn bằng Section 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974, đã cho thấy cuộc chiến thương mại vẫn chưa kết thúc, và nó đã chuyển sang một hệ quy chiếu khác.
Việt Nam giờ đây không còn đối mặt với sự tùy tiện của một cá nhân Tổng Thống Mỹ, mà đối mặt với những định chế luật pháp Hoa kỳ ở mức chặt chẽ hơn rất nhiều.
Sự thất bại trong việc dự báo chiến lược về phán quyết của Tòa tối cao Mỹ cho thấy bộ máy tham mưu của “Kỷ nguyên mới” của ông Tô Lâm dường như chỉ giỏi trong việc “khoa môi, múa mép” với hệ thống quyền lực độc tài, hơn là thấu hiểu sự vận hành phức tạp của một nền chính trị dân chủ đa nguyên.
Chuyến đi của ông Tô Lâm, nhìn từ góc độ hiệu quả kinh tế và tầm nhìn chính trị, sẽ bị ghi nhận là một sự tiêu tốn nguồn lực khổng lồ không cần thiết cho một mục tiêu đã được các thẩm phán tại Washington giải quyết trước khi chuyên cơ của phái đoàn chưa kịp hạ cánh.
Trà My – Thoibao.de
