Nhìn bề ngoài, Nghị định 178 được quảng bá như một bước tinh gọn bộ máy, giảm gánh nặng ngân sách, nâng cao hiệu quả quản trị. Nhưng khi bóc tách con số và hệ quả, bức tranh hiện ra lại giống một cuộc tái cấu trúc quyền lực hơn là cải cách hành chính.
Chỉ trong thời gian ngắn, 163.482 tỷ đồng được chi cho 117.073 công chức, trung bình hơn 1,4 tỷ đồng mỗi người, chưa kể lương hưu vẫn hưởng đầy đủ. Về kinh tế, khó có thể gọi đây là tiết kiệm khi trả trước hàng chục năm lương để “giảm biên chế”. Nhưng trong logic quyền lực, khoản tiền này không mua hiệu quả, mà mua sự rút lui êm thấm của một lớp cán bộ nhiều kinh nghiệm, nhiều quan hệ và có khả năng phản biện nội bộ.
Nghị định 178 vì thế giống một công cụ tinh giản rủi ro chính trị hơn là tinh giản bộ máy. Những người hiểu hệ thống, làm được việc, lại là nhóm ra đi sớm nhất. Bộ máy còn lại dễ phục tùng hơn, dù kém hiệu quả hơn.
Việc chính sách bị dừng sau hơn một tháng càng làm dấy lên nghi vấn. Nếu là sai sót, vì sao không lường trước? Nếu là thử nghiệm, vì sao thử bằng hàng trăm nghìn tỷ đồng?
Câu hỏi cuối cùng không chỉ là tiền đã chi bao nhiêu, mà là: sau “tinh gọn”, bộ máy này được thiết kế để phục vụ người dân, hay để phục vụ một trung tâm quyền lực ngày càng khép kín?
Linh Linh
